वायु प्रदूषण, कुपोषण तथा चुरोट र सुर्ती सेवनजस्ता रोगव्याधि तथा मृत्युको अधिकतम हिस्साका जोखिम तत्त्व कसरी नियन्त्रण र निराकरण गर्ने भन्ने विषय सबल स्वास्थ्य प्रणाली निर्माणको पहिलो कदम हुनुपर्छ।

हाम्रो सामुदायिक स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रम सफल बनाउने हो भने केही कर्मचारी परिवर्तन गर्दैमा अथवा केही रकम बिमा कार्यक्रमलाई उपलब्ध गराउँदैमा पुग्दैन।

बिसाैँ शताब्दीको शुरूआतसम्म चुरोट आममानिसको सहज पहुँचमा थिएन। चुरोट सैनिकको मनोबल उच्च गराउने रासनका रूपमा दिने गरिन्थ्यो। युद्धबाट घर फर्किने सैनिक अक्सर ओठमा चुरोट च्याप्दै आउँथे।

मास्कको प्रयोगले भाइरसको संक्रामकता, रोगको गम्भीरता र महामारीकै अवस्थामा के कति फरक ल्याउँछ भन्ने प्रश्न भने अझै पनि खुला नै छन्। ती प्रश्नको वैज्ञानिक उत्तर खोज्न अनेक प्रक्रियागत जटिलता छन्।