दमाई, कामी, सार्की, गाइने, वादी, मगर, थारू तथा अन्य उपेक्षित समुदायका पात्रहरू यहाँ केवल सहानुभूतिको विषय होइनन्, इतिहासका वास्तविक नायक बनेर उपस्थित छन्।

पाठेघरलाई सृष्टिको मूल स्रोतका रूपमा व्याख्या गर्नु, मासिकस्रावलाई लाज वा कमजोरी होइन, बरु सृष्टिको निरन्तरतासँग जोडिएको एक पवित्र जैविक प्रक्रियाका रूपमा व्याख्या गर्नु उपन्यासको साहसिक र रूपान्तरणकारी दृष्टिकोण हो।

खासमा एकै समयका मानिस पनि तीन खालका संस्कृतिमा बाँचिरहेका हुन्छन्। ‘सत्यम्’का पात्रमा विद्यमान तीन प्रकारका संस्कृतिको परिचर्चा यत्रतत्र पाइन्छ।

सन्काहपनभित्र शिक्षा बोकेर, पागलपनभित्र विद्रोहको मसाल बोकेर हिँड्ने। हरेक अराजकताभित्र सामाजिक रूपान्तरणको झिल्को बोक्ने। सनसनीपूर्ण एउटा सम्पूर्ण जिन्दगी बाँचेका मान्छे थिए रुदाने।

संगीतकार क्षितिज कुलुङद्वारा लिखित 'म्युजिक एजुकेसन बुक' नामक पुस्तक सार्वजनिक भएको छ।

सबैले बरु बिर्सिए आफ्नो पैतालाको काँडा झिक्न, तर बिर्सेनन् देश जोगाउन र देश बढाउन। हामीले पढ्ने इतिहासमा ती अनेकन मान्छेको परिचय र अनुहार अध्यावधिक छँदैछैन, भए पनि चिन्नै नसकिने र पढ्नै नसकिने धमिलो छ।

अंग्रेजी लेखक जर्ज अरवेलको ‘एनिमल फार्म’मा रहेको भिन्न चेतना र प्रयोग झैँ भुटानी शरणार्थी समस्याको भिन्न आयाम र सरोकारमा उपन्यास लेखिएको छ ।

अनिता खरेलको पहिलो उपन्यास ‘आदिरा’ विमोचन गरिएको छ।

कवि तथा गीतकारका रूपमा स्थापित श्रवण मुकारुङले पहिलो उपन्यास 'सलह' बजारमा ल्याएका छन्।

'यसपटक मेरो ध्येय पाठकलाई रमाइलो गराउँदै पढाउने र अन्त्यमा भने भावनात्मक रूपमा छुने हो।'

श्रवण मुकारुङ पहिला कविको रूपमा स्थापित भए। अनि गीतकार र नाटककारका रूपमा चिनिए। स्थापित साहित्यकार भइसकेपछि उनले उपन्यासमा कलम चलाउन थाले। अब उनको परिचय कवि, गीतकार र नाटककारमा मात्र सीमित छैन।

पुस्तकमा सेजनले विभिन्न समयमा विषयगत विशिष्टतासहित प्रकाशन गरेका अर्थमन्त्री वाग्लेका आठ वटा लेख समावेश गरेको छ।

समाजको सांस्कृतिक चरित्र खासै नबदलिए पनि जनसाङ्ख्यिक वितरण पहिलेभन्दा धेरै फरक हुन थालिसकेको छ। उतिखेर गाउँ र शहरबीच एउटा सीमारेखा खिच्न सकिन्थ्यो। देखिने र बुझिने त्यो सिमाना अहिले हराउँदै गएको छ।

लेखक पशुपति घिमिरेको कृति ‘तीन महादेशका केही तरङ्ग’ सार्वजनिक भएको छ।

पत्रकार एवं लेखक विराट अनुपमद्वारा लिखित ‘पहिलो आमनिर्वाचन २०१५’ पुस्तक सार्वजनिक भएको छ।

‘जगज्जननी उसकी आमाको नाम होइन’ उपन्यासलाई ढकालले विश्वासघातविरुद्ध आफ्नो स्वप्न–दुःस्वप्न वक्तव्यको संज्ञा दिएका छन्।

‘डिजिटल युगमा पत्रकारिता’, ‘मिथ्या सूचना र तथ्यजाँच’ र ‘डिजिटल परिदृश्य’ गरी तीन वटा पुस्तक सार्वजनिक गरिएको छ।

दुई दिनको रामछायापछि जसरी एकाएक देशको राजनीति बदलिन खोज्यो र सरकार चलाउन सक्ने प्रधानमन्त्री तथा मन्त्री पात्रको खोजी भयो, त्यसबारे कवि थापाले व्यङ्ग्यात्मक रूपमा कवितामार्फत भाव पोखेका छन्।

२०१२ सालमा स्थापित पुस्तकालयमा पुस्तक, पत्रिका, हस्तलिखित सामग्री, पाण्डुलिपि, अभिलेख सहितको संग्रह रहेकोमा यसमध्ये ५० हजार कृति भने अनलाइन दर्तामा उपलब्ध भएको जनाइएको छ।

विचारहीन हुनु भनेको सिल्ली हुनु हो। विचार लिनेले आफ्नो जीवनपछि पनि यो समाज रहन्छ भन्ने कुरा बुझेको हुन्छ। जब मान्छेको सोचमा परिवर्तन आउँछ, कर्मपथमा सहजै तीव्रता आउँछ।