युद्धका कारण इरानका ५६ संग्रहालय तथा ऐतिहासिक स्थल क्षतिग्रस्त

इरानको पर्यटन मन्त्रालयले मध्यपूर्वमा जारी युद्धका कारण देशभरका कम्तीमा ५६ वटा संग्रहालय र ऐतिहासिक स्थलहरू क्षतिग्रस्त भएको जनाएको छ। शनिबार जारी विज्ञप्तिअनुसार हाल यो युद्ध १५औँ दिनमा प्रवेश गरेको छ।

स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार तेहरानमा अमेरिकी र इजरायली आक्रमणका क्रममा युनेस्कोको विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत गोलेस्तान दरबारमा क्षति पुगेको छ। राजधानी तेहरानकै सबैभन्दा पुरानो यो दरबार परिसर परापूर्वकालमा कजार वंशको निवासका रूपमा रहेको थियो।

हालसम्म तेहरानमै सबैभन्दा बढी ऐतिहासिक स्मारकहरू क्षतिग्रस्त भएको रेकर्ड गरिएको छ। यसैगरी, मध्य इरानी सहर इस्फहानमा अवस्थित १७औँ शताब्दीको वास्तुकलाको नमुना मानिने नघ्स-ए जहाँ स्क्वायर पनि युद्धको चपेटामा परेको छ। बुशहर प्रान्तको सिराफ बन्दरगाहमा रहेका शताब्दीयौँ पुराना भवन र ऐतिहासिक घरहरूसमेत प्रभावित भएका छन्।

संयुक्त राष्ट्रसंघीय सांस्कृतिक एजेन्सी (युनेस्को) ले इरान, इजरायल र लेबनानका सयौँ ऐतिहासिक स्थलहरू युद्धको जोखिममा परेको भन्दै गहिरो चिन्ता व्यक्त गरेको छ।

इरानको तेल नेटवर्कमा अमेरिकी बमबारी
अमेरिका र इरानबीचको सैन्य टकराव थप तीव्र बनेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको मुख्य तेल निर्यात टर्मिनल रहेको खार्ग टापुका सैन्य लक्ष्यमा बमबारी गरिएको पुष्टि गरेका छन्।

उनले आवश्यक परे इरानको तेल पूर्वाधारलाई नै निशाना बनाउन सकिने चेतावनीसमेत दिएका छन्। यसको जवाफमा इरानी संसद्का अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर कालीबाफले यस्ता आक्रमणको कडा प्रतिवाद गर्ने चेतावनी दिएका छन्।

शुक्रबार तेहरानमा प्यालेस्टिनी समर्थक र्‍याली भइरहेकै क्षेत्रमा ठूलो विस्फोट भएको थियो। यद्यपि, सो विस्फोटबाट मानवीय क्षति भने भएको छैन।

सैन्य सुदृढीकरण र रणनीतिक दबाब
अमेरिकी सेनाले आफ्नो शक्ति सुदृढ गर्न ३१औँ मरीन एक्सपेडिसनरी युनिट र उभयचर हमला जहाज ट्रिपोलीलाई मध्यपूर्वमा परिचालन गरेको छ। यी युनिटहरू दूतावास सुरक्षा, नागरिक उद्धार र विशेष सैन्य कारबाहीमा विशेषज्ञ मानिन्छन्।

यसअघि नै अमेरिकी नौसेनाले विमानवाहक युद्धपोत 'अब्राहम लिंकन' र आठ विध्वंसक जहाजसहित १२ जहाज अरब सागरमा तैनाथ गरिसकेको छ। अर्कोतर्फ, इरानले इजरायल र खाडी क्षेत्रमा मिसाइल तथा ड्रोन आक्रमण जारी राखेको छ।

विश्व तेल व्यापारको महत्त्वपूर्ण मार्ग स्ट्रेट अफ होरमज प्रायः बन्द हुँदा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल आपूर्तिको दबाब बढेको छ।

गहिरिँदो मानवीय संकट
युद्धको मानवीय मूल्य निकै ठूलो देखिएको छ। लेबनानमा इजरायली हमलाका कारण करिब ८०० जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने ८ लाख ५० हजारभन्दा बढी मानिस विस्थापित भएका छन्। मृतकहरूमध्ये १०० भन्दा बढी बालबालिका र १८ स्वास्थ्यकर्मी रहेका छन्।

अमेरिकाले युद्ध शुरू भएयता १५ हजारभन्दा बढी इरानी लक्ष्यमा प्रहार गरेको छ। यसैबीच, पश्चिम इराकमा अमेरिकी इन्धन आपूर्ति विमान दुर्घटना हुँदा ६ चालक दलका सदस्यको मृत्यु भएको छ। यो अमेरिकाको चौथो पुष्टि गरिएको विमान दुर्घटना हो।

यसअघि कुवेतबाट भएको 'फ्रेण्ड्ली फायर' (झुक्किएर आफ्नै पक्षबाट भएको प्रहार)मा तीन अमेरिकी लडाकु जहाज क्षतिग्रस्त भएका थिए। यो द्वन्द्वले विश्वव्यापी अर्थतन्त्र, ऊर्जा सुरक्षा र मानवीय स्थितिमा गम्भीर चुनौती थपेको छ। दुवै पक्षको कडा अडानले स्थिति अझै जटिल र खतरनाक बन्दै गएको छ।