अमेरिका–इरान वार्ता: पाकिस्तानद्वारा दोस्रो चरणको संवादको प्रस्ताव

अमेरिका र इरानबीच जारी कूटनीतिक संवादले केही प्रगति गरेको संकेत देखिएपछि पाकिस्तानले दोस्रो चरणको वार्ताका लागि नयाँ प्रस्ताव अघि सारेको छ। क्षेत्रीय तनाव बढिरहेका बेला यस्तो पहललाई सम्भावित समाधानतर्फको महत्त्वपूर्ण कदमका रूपमा हेरिएको छ।

अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले हालै इरानसँगको वार्तामा ‘केही प्रगति’ भएको बताएका थिए भने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि ‘अर्को पक्ष वार्ताका लागि इच्छुक रहेको’ प्रतिक्रिया दिएका थिए। यही पृष्ठभूमिमा पाकिस्तानले इस्लामाबादमै अर्को चरणको वार्ता आयोजना गर्ने प्रस्ताव अघि सारेको हो।

पाकिस्तानी अधिकारीहरूले नाम गोप्य राख्ने शर्तमा दिएको जानकारीअनुसार यो प्रस्ताव दुवै पक्षको सहमतिमा मात्र अघि बढ्नेछ। उनीहरूले एक पटकको वार्ताभन्दा निरन्तर कूटनीतिक प्रक्रियामार्फत समाधान खोज्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

यसैबीच, मध्यपूर्वमा तनाव थप चर्किने संकेत देखिएका छन्। लेबनानस्थित सशस्त्र समूह हिजबुल्लाहका एक वरिष्ठ अधिकारीले अमेरिका–लेबनान–इजरायलबीच शुरू हुन लागेको वार्ताबाट हुने कुनै पनि सम्झौता नमान्ने चेतावनी दिएका छन्। यसले वासिङ्टनमा शुरू हुने प्रत्यक्ष लेबनान–इजरायल वार्तालाई चुनौतीपूर्ण बनाएको छ।

लेबनानका अधिकारीहरू भने इजरायलसँगको युद्धविराम सम्भव बनाउन आशावादी देखिएका छन्। हालसम्म उक्त द्वन्द्वमा कम्तीमा दुई हजार ८९ जनाको ज्यान गएको बताइएको छ। तर इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले तत्काल युद्धविरामभन्दा हिजबुल्लाहको निशस्त्रीकरण र दीर्घकालीन शान्ति सम्झौतामा जोड दिएका छन्।

यता, अमेरिकाद्वारा इरानी बन्दरगाहहरूमा गरिएको नाकाबन्दी र त्यसप्रति इरानले दिने कडा प्रतिक्रियाले विश्व अर्थतन्त्रमा समेत प्रभाव पार्न थालेको छ। यसले तेल आपूर्ति र समुद्री मार्गहरू, विशेषगरी स्टेट अफ होर्मुज जोखिममा पर्ने चिन्ता बढाएको छ।

अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा पनि कूटनीतिक पहल तीव्र भएका छन्। स्पेनका प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजले चीनलाई विश्वस्तरीय वार्ताकारको भूमिकामा अझ सक्रिय हुन आग्रह गरेका छन्। चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँगको भेटपछि उनले इरान र युक्रेनजस्ता द्वन्द्व समाधानमा चीनको भूमिका निर्णायक हुन सक्ने धारणा व्यक्त गरे।

जर्मनीका चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले पनि इजरायल–लेबनान प्रत्यक्ष वार्तालाई समर्थन गर्दै दक्षिण लेबनानमा शत्रुता अन्त्य गर्न आह्वान गरेका छन्। साथै, उनले अमेरिका–इरानबीच कूटनीतिक सहमति कायम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।

यसैक्रममा, चीनले मध्यपूर्वमा दीर्घकालीन शान्तिका लागि चारबुँदे प्रस्ताव अघि सारेको छ, जसमा सार्वभौमसत्ताको सम्मान, अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको पालना र शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वलाई प्राथमिकता दिइएको छ।

कूटनीतिक प्रयासहरू बढेसँगै विश्व बजारमा केही सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। अमेरिका–इरान वार्ता अगाडि बढ्ने अपेक्षाले तेलको मूल्य घटेको छ भने एशियाली शेयर बजारमा सुधार देखिएको छ।