१२ वर्षमुनिका बालबालिका पनि चुरोटको लतमा

काठमाडौँ– बालबालिकामा पनि सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्ने लत रहेको पाइएको छ। ‘विश्व सुर्तीजन्य पदार्थरहित दिवस’का अवसरमा स्वास्थ्य सेवा विभागले आयोजना गरेको कार्यक्रममा विद्यालय पढ्ने १२ वर्षमुनिका बालबालिकाले पनि चुरोट सेवन गर्ने गरेको प्रतिवेदन सार्वजनिक गरिएको हो।

नेपाल स्वास्थ्य अनुसन्धान परिषद्की अनुसन्धानकर्ता कुसुम शाहीले अध्ययन प्रतिवेदन प्रस्तुत गर्दै सातवटै प्रदेशका ५० वटा विद्यालयमा कक्षा ७ देखि १० सम्म पढ्ने तीन हजार बालबालिकामा अध्ययन गरिएको जानकारी दिइन्। उनका अनुसार अध्ययनमा १० वर्षमुनिका बालबालिका पनि चुरोट सेवनमा लागेको पाइएको छ। त्यस क्रममा ५७ प्रतिशत मानिसले बिहान उठ्नेबित्तिकै चुरोट खाने गरेको र ७४ प्रतिशत सेवनकर्ताले चुरोट छाड्न कोसिस गरे पनि नसकिरहेको बताएका थिए।

कार्यक्रममा स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयका अतिरिक्त सचिव डा. श्रीकृष्ण श्रेष्ठले सुर्तीजन्य पदार्थ उत्पादन गर्ने उद्योगले किशोर-किशोरीलाई लत बसाल्नका लागि हुक्का र भेपजस्ता स्वादिलो एवं मिठास सुगन्ध आउने ‘फ्लेवर’ राखेर बिक्री गर्ने गरेको बताए। उनले हाल किशोर-किशोरीमा चुरोट, भेप र हुक्काको आकर्षण बढेकाले अभियान सञ्चालन गरेर यसलाई रोक्नुपर्नेमा जोड दिए।

अतिरिक्त सचिव डा. श्रेष्ठले भेप र हुक्काजस्ता कुनै पनि हानिकारक पदार्थको सेवन नगर्नसमेत आग्रह गरे। उनले सुर्तीजन्य पदार्थको रोकथाम र नियन्त्रणका लागि कानुन कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्ने बताए। “मुलुकमा सुर्तीमुक्त अभियान सञ्चालन गरेर मुटु, फोक्सो, मिर्गौला र क्यान्सरजस्ता रोगको उपचारमा लाग्ने खर्च जोगाउन सकिन्छ। यसमा सबैले ध्यान दिनुपर्छ,” श्रेष्ठले भने।

स्वास्थ्य सेवा विभागका निमित्त महानिर्देशक डा. अनुज भट्टचनले सुर्तीजन्य पदार्थ सामाजिक विष रहेकाले सबैको सहयोगबाट यसलाई रोक्न सकिने बताए। “सुर्तीजन्य पदार्थ एकप्रकारले सामाजिक विष नै हो। यसलाई सबै मिलेर समाजबाट हटाउनुपर्छ,” उनले भने। निमित्त महानिर्देशक डा. भट्टचनले सुर्तीजन्य पदार्थ रोकथाम र नियन्त्रण गर्न सरकार लागिपरेको र यसमा सबैको साथ आवश्यक रहेको धारणा राखे।

कार्यक्रममा आयुर्वेद तथा वैकल्पिक चिकित्सा विभागका महानिर्देशक डा. वासुदेव उपाध्यायले आफ्नो घरमा कोही सुर्तीजन्य पदार्थ सेवनकर्ता भए छोडाउन आग्रह गरे। “आफ्नो घरमा कसैले सुर्तीजन्य पदार्थ सेवन गर्छन् भने पहिले उनीहरूलाई छोडाऔँ। विस्तारै समाजका अन्य व्यक्तिलाई पनि यस कार्यमा नलाग्न सचेत गराऔँ,” उनले भने।

त्यस्तै, स्वास्थ्य अभियन्ताहरू शान्तराज मुल्मी, डा. जयकुमार गुरुङ र ज्योति बानियाँले युवाहरूलाई सुर्तीजन्य पदार्थको रोकथाम र नियन्त्रण गर्न अभियान सञ्चालन गरिनुपर्नेमा जोड दिए।

‘सुर्तीजन्य पदार्थ र निकोटिनका नयाँ रूपको भ्रम चिरौँ, कुलतबाट टाढा बसौँ, स्वस्थ जीवन रोजौँ’ भन्ने नाराका साथ यो दिवस मनाइएको छ। नेपालमा हरेक वर्ष ३९ हजारभन्दा बढी मानिसको मृत्यु सुर्तीजन्य पदार्थको सेवनका कारण हुने गरेको छ। धूमपान र सुर्तीजन्य पदार्थले क्यान्सर, मुटुरोग, श्वासप्रश्वाससम्बन्धी दीर्घ रोग र मधुमेहजस्ता नसर्ने रोगहरू निम्त्याउने गरेको चिकित्सकहरूले बताएका छन्।